Voorwoord, recenties etc.

Start
Laatste nieuws
Biografie
Bibliografie
Jeugdboeken
Column
Eerder verschenen
Links 

 

 

terug

Voorwoord 'Album Gestolen Jeugd' door Ton Leenders

Als ik mij de gemeenschap van Helden van vˇˇr de Tweede Wereldoorlog voor de geest haal, zie ik een rustige en geborgen plattelandsgemeente. Bijna iedereen is boer. Een enkeling werkt in de steen- of in de zuivelfabriek. De boerinnen melken de koeien met de hand, mannen brengen op hoge karren het hooi binnen. Nijvere mannen, in manchester broek, maaien met bouwzicht en pik de rijpende rogge. Zes jaar lang gaan de kinderen naar school, waar een strenge hoofdonderwijzer de scepter zwaait. Man, vrouw en kinderschaar eten het zelfgebakken brood, met plakken in de schouw gedroogde ham. Oudere mensen slapen in een donkere bedstee. Op zondag gaat men naar de kerk en luistert naar de preek van de pastoor. Na de mis drinken de mannen een stevig glas in het dorpscafÚ. Op zondagmiddag gaat iedereen naar het lof. In de namiddag bezoekt men de mensen in de buurt. En 's avonds rust men uit op de houten bank onder de lindeboom.

De maatschappelijke ontwikkelingen verlopen in die tijd traag. Bijna niemand leest de krant of heeft een radio. In het dorp zijn slechts enkele winkels waar men nieuwe producten kan zien. In de stad is een middelbare school, maar de gewone dorpskinderen gaan daar niet naartoe. Een jongen die goed kan leren krijgt het advies naar het seminarie te gaan.

Ook de boeren willen vooruit komen. Soms vergaderen ze bij de Boerenbond, waar sprekers komen die zoveel meer lijken te weten. Wil je vooruit, dan heb je geld nodig. Dat kun je lenen bij de Boerenleenbank, maar die stelt strenge eisen.
Maar dan zorgen de economische crisis van de jaren dertig en de oorlog voor verstoring van deze ogenschijnlijke rust. Aan de horizon verschijnen ronkende vliegtuigen. Over de weg dreunen tanks en legervoertuigen. Er klinken geweerschoten en het geratel van mitrailleurs. Men fluistert dat de Duitsers een vliegende bom hebben die hele steden kan verwoesten.

Niet langer hebben de pastoor en de burgemeester alles te vertellen. Naar de nieuwe machthebbers, Duitse militairen en de gehate NSB-ers, dien je goed te luisteren. Mensen worden gedwongen in Duitsland te gaan werken. Soms verdwijnt er plotseling iemand. Opgepakt, wordt er gefluisterd. Voor zijn leven wordt gevreesd.

Ook het leven van Lei en Dora Steeghs wordt sterk be´nvloed door de oorlog. In 1944, als Lei 15 is, wordt hij, bij wat later 'de grote kerkrazzia' is gaan heten, met duizenden mannen en jongens in Limburg opgepakt, als vee naar Duitsland versleept en daar als dwangarbeider tewerkgesteld. Ontbering is de dank. Veel dwangarbeiders overleven de honger en het zware werk niet.
Als de overlevers na de oorlog thuiskomen, worden ze niet met vreugde ontvangen. Iedereen heeft zijn eigen door de oorlog veroorzaakte leed te verwerken. En er moet worden aangepakt.

Menigeen staan de herinneringen aan die grauwe periode in het geheugen gegrift. Angstige herinneringen bepalen het beeld van hun jeugd. Vele jongeren is hun jeugd ontstolen. Dat is het thema van de roman Gestolen Jeugd. Op sublieme wijze heeft Ton van Reen de sfeer uit die tijd weten vast te leggen in een meeslepend verhaal over Lei en Dora Steeghs. Het boek werd geschreven op verzoek van het bestuur van de Stichting Deportatie oktober 1944 Noord- en Midden-Limburg.

Om het boek onder de aandacht van iedereen, maar vooral van jongeren, te brengen, gaf de provincie Limburg middelen om een expositie over het boek tot stand te brengen. Een van de onderdelen van de expositie is het Album Gestolen Jeugd, een fotoboek waarin de tijd van de Tweede Wereldoorlog, zoals beschreven in het boek, is verbeeld. Henk Thiesen, huidig voorzitter van Heemkundevereniging Helden e.o. verzamelde uit zijn eigen omvangrijke collectie en uit de collectie van de Heemkundevereniging de foto's, die parallelle beelden laten zien van het leven van Lei en Dora. Samen roepen ze de bijzondere sfeer op van een plattelandsgemeente voor, tijdens en na de oorlogsjaren.

Ton Leenders
Voormalig voorzitter van de Stichting Deportatie oktober 1944 Noord- en Midden-Limburg

Recensies

'Het boek is een ware goudmijn voor lezers met historische belangstelling. Heel duidelijk krijgt men in beeld hoe indringend de oorlog was voor de kleine agrarische gemeenschap. Tegelijk wordt inzicht gegeven in de sociale omstandigheden op het platteland in de eerste helft van de twintigste eeuw.'

Peter Winkels, recensent en docent Nederlands
aan het Bernardinus College in Heerlen

 

'ledereen zal door het lezen van dit boek een goed beeld krijgen van dwangarbeid in de oorlog en de invloed daarvan op jonge mensen die het hebben meegemaakt. Het zal hun duidelijk zijn dat dit nooit meer mag gebeuren.'

Leo Stals, bestuurslid Stichting Deportatie oktober I944 Noord- en Midden-Limburg

Album Gestolen Jeugd

In korte tijd werd de roman Gestolen Jeugd een groot succes. Toen het boek verscheen werd er een tentoonstelling ingericht met foto's over het boek en de tijd waarin het speelt. Het leven van Lei en Dora, de jeugdige hoofdpersonen, werd erin verbeeld. Eeen onderdeel van de expositie, die met veel succes langs bibliotheken reist, is het album met de foto's uit de jaren 1939 tot 1946

ISBN 90-6657-002-4 Kempen Uitgevers-Zaltbommel 

 

 

 

 
Copyright: Ton van Reen.
Contact: tonvanreen@planet.nl